Ρύθμιση των δανείων των νοικοκυριών με τη συνταγή της Πορτογαλίας εξετάζει η κυβέρνηση, με τον διάλογο υπουργείου Ανάπτυξης και τραπεζών να ξεκινά ξανά από μεθαύριο Δευτέρα 19 Νοεμβρίου.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΗτΣ», ο υφυπουργός Ανάπτυξης Θανάσης Σκορδάς έλαβε εντολή από τον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, στην ευρεία σύσκεψη στο υπουργείο Ανάπτυξης στις 12 του μηνός, να προχωρήσει τις συζητήσεις με τους εκπροσώπους των τραπεζών για τη ρύθμιση των δανείων καταναλωτών, στο πλαίσιο της εξαγγελίας του για μηνιαίες δόσεις στο 30% του μηνιαίου εισοδήματος.
Σημειώνεται ότι οι συζητήσεις είχαν «παγώσει» πριν από περίπου ένα μήνα, όταν οι δύο πλευρές δεν έβρισκαν κοινό σημείο επαφής.
Πηγές αναφέρουν ότι, τώρα, η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης δεν αποκλείεται να κατεβάσει πρόταση σαν την πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση της κυβέρνησης της Πορτογαλίας για τα στεγαστικά δάνεια.
Οι διατάξεις της έχουν τύχει της έγκρισης της τρόικας και συνεπώς αποτελούν ένα μπούσουλα για την ελληνική περίπτωση.
Το σκεπτικό της ηγεσίας του υπουργείου είναι να διαμορφωθεί μία κοινή πρόταση με τις τράπεζες και όχι να κατεβάσει από μόνο του σχέδιο νόμου, το οποίο θα απορριφθεί από την τρόικα αλλά και την Τράπεζα της Ελλάδας.
Η πορτογαλική συνταγή... περιλαμβάνει τον ορισμό της δεινής οικονομικής θέσης, ημερομηνία λήξης για την ένταξη στο καθεστώς των ευνοϊκών ρυθμίσεων για τα στεγαστικά δάνεια, εισοδηματικό πλαφόν, αλλά και ανώτατο όριο αξίας του ακινήτου.
Το πορτογαλικό μοντέλο
Ειδικότερα, η πορτογαλική νομοθεσία προβλέπει ένα ειδικό καθεστώς για την προστασία οφειλετών στεγαστικών δανείων που βρίσκονται σε δεινή οικονομική κατάσταση. Αυτό το καθεστώς έχει ημερομηνία λήξης και είναι η 31η Δεκεμβρίου του 2015.
Το πρώτο κριτήριο που μπαίνει είναι ότι η αξία του ακινήτου δεν μπορεί να υπερβαίνει συγκεκριμένα όρια (90.000, 105.000 ή 120.000 ευρώ ανάλογα με την περιοχή). Θα πρέπει το δάνειο, επίσης, να εξασφαλίζεται με υποθήκη του ακινήτου, το οποίο είναι και η μόνιμη και κύρια κατοικία του δανειολήπτη.
Το δεύτερο κριτήριο που τίθεται είναι ο ορισμός της «δεινής οικονομικής κατάστασης». Τουλάχιστον ένας από τους δύο συζύγους να είναι άνεργος ή να έχει επέλθει στην οικογένεια μείωση εισοδημάτων 35% και πάνω.
Διαμορφώνεται μηνιαία δόση για το στεγαστικό ίση ή μεγαλύτερη του 45% του μηνιαίου εισοδήματος εφόσον υπάρχουν προστατευόμενα μέλη ή ίση με 50% και μεγαλύτερη όταν δεν υπάρχουν εξαρτώμενα μέλη.
Για να ρυθμιστεί το στεγαστικό δάνειο μιας οικογένειας δεν θα πρέπει να έχει άλλα ακίνητα, με εξαίρεση ένα γκαράζ και άλλα κτίρια αξίας το πολύ 20.000 ευρώ.
Ετσι, αν πληρούνται οι προαναφερόμενες προϋποθέσεις τότε οι οφειλέτες μπαίνουν σε σχέδιο αναδιάρθρωσης. Οι τράπεζες προτείνουν και ο δανειολήπτης μπορεί να επιλέξει είτε τη χορήγηση περιόδου χάριτος από 12 έως 48 μήνες, την επέκταση της διάρκειας αποπληρωμής του δανείου στα 50 χρόνια, ή τη χορήγηση νέου δανείου με καλύτερους όρους από το αρχικό.
Εξάλλου, στον νόμο προβλέπεται μεταξύ άλλων αντί της κατάσχεσης του ακινήτου του οφειλέτη η ανταλλαγή με άλλο χαμηλότερης αξίας με τη διαφορά της αξίας να πηγαίνει στην αποπληρωμή μέρους του πρώτου δανείου.
Τα σενάρια του υπουργείου Ανάπτυξης
Πηγές θέλουν στις προτάσεις του υπουργείου Ανάπτυξης να είναι η θεσμοθέτηση, επίσης, ενός χρονικού ορίου για την ένταξη στη ρύθμιση των δανείων.
Επιπλέον, αναμένεται να οριστεί και στη δική μας νομοθετική ρύθμιση το ποσοστό πτώσης του εισοδήματος, αλλά και εισοδηματικά όρια για την υπαγωγή στις διευκολύνσεις.
Εξετάζεται, για παράδειγμα, να μπει ένα όριο εισοδήματος από 19.000 έως 22.000 ευρώ. Κατά πάσα πιθανότητα στις διευκολύνσεις θα έχουν δικαίωμα ένταξης ενήμεροι οφειλέτες. Εξάλλου, οι εκπρόσωποι των τραπεζών ανησυχούν περισσότερο γι' αυτήν την κατηγορία των δανειοληπτών, μια και λόγω της κρίσης και της μείωσης των μισθών όλο και περισσότεροι δεν μπορούν να είναι συνεπείς.
Επίσης, αναμένεται να προταθεί από το υπουργείο Ανάπτυξης περίοδος χάριτος για την πληρωμή των δόσεων, κατά πάσα πιθανότητα στα πρότυπα της πορτογαλικής νομοθετικής ρύθμισης, όπως κι επιμήκυνση της διάρκειας αποπληρωμής.
Ενα σημείο το οποίο θα συζητήσουν τράπεζες και υπουργείο Ανάπτυξης είναι και αν το επιτόκιο θα παραμείνει σταθερό.
Νόμος «Κατσέλη»
Η ηγεσία του υπουργείου Ανάπτυξης και οι τράπεζες θα συζητήσουν και αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, το γνωστό κι ως «νόμο Κατσέλη». Σκοπός των αλλαγών είναι η αποσυμφόρηση των περιπτώσεων που προσφεύγουν στις διατάξεις του νόμου. Διαπιστώνεται μεγάλη καθυστέρηση της εκδίκασης υποθέσεων που φτάνουν στα Ειρηνοδικεία. Είναι χαρακτηριστικό πως ορισμένες ορίζονται για το 2018.
Σε μια προσπάθεια αποσυμφόρησης, το υπουργείο Ανάπτυξης επεξεργάζεται σχέδια για την ενδυνάμωση του εξωδικαστικού συμβιβασμού. Για παράδειγμα, να οριστεί ένας νομικός διαμεσολαβητής που θα αναλαμβάνει για λογαριασμό των τραπεζών να διαπραγματεύεται με τους δανειολήπτες. Για την ακρίβεια, υπάρχουν καταναλωτές που χρωστούν σε περισσότερες από μία τράπεζες. Γι' αυτές θα υπάρχει ένα πρόσωπο που θα συζητά με τον οφειλέτη την καλύτερη δυνατή ρύθμιση. Μία από τις προτάσεις που μελετά το υπουργείο Ανάπτυξης είναι να ξεκινά η αποπληρωμή της οφειλής από την ημερομηνία της υποβολής της αίτησης. Δηλαδή ο δανειολήπτης να επιλέγει τι ποσό μπορεί να πληρώνει μηνιαίως και να το πράττει. Στη συνέχεια κι αν το δικαστήριο αποφασίσει το ύψος της μηνιαίας δόσης, ο δανειολήπτης, όπως και να έχει, θα είναι κερδισμένος.
Ταυτόχρονα, το υπουργείο Ανάπτυξης εξετάζει κι άλλες αλλαγές στον «νόμο Κατσέλη». Ετσι, στις περιπτώσεις που ο νόμος ορίζει πληρωμή δόσεων για τέσσερα χρόνια αυτή να επιμηκυνθεί στα έξι ή και στα οκτώ χρόνια, ώστε ο καταναλωτής να έχει τη δυνατότητα καταβολής χαμηλότερου ποσού. Ακόμη και για εκείνους που έχουν κύρια κατοικία, και θέλουν αυτή να εξαιρεθεί από τη ρευστοποίηση για την αποπληρωμή των οφειλών, το διάστημα της καταβολής της τοκοχρεολυτικής εξόφλησης να επιμηκυνθεί από τα είκοσι χρόνια που ορίζει σήμερα ο νόμος στα σαράντα χρόνια.
Πλειστηριασμοί
Απόφαση της κυβέρνησης είναι το «πάγωμα» των πλειστηριασμών. Σίγουρα για το 2013 είναι η πρώτη σκέψη, την οποία κι εξήγγειλε πριν από ένα μήνα ο υφυπουργός Ανάπτυξης, αλλά εξετάζεται και το ενδεχόμενο να μην αρθούν οι πλειστηριασμοί και το 2014.
Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι πριν από ενάμιση μήνα το υπουργείο επεξεργαζόταν την άρση της απαγόρευσης της διενέργειας των πλειστηριασμών, αλλά οι αντιδράσεις κυρίως καταναλωτικών οργανώσεων οδήγησαν την πολιτική ηγεσία σε υπαναχώρηση από αυτή τη σκέψη.
